Triết lý ‘ngược dòng’ của tỷ phú Warren Buffett giữa cơn sốt vàng

Vàng đang trải qua một giai đoạn tăng giá lịch sử. Hồi cuối tháng 1/2026, kim loại quý này từng chạm đỉnh 5.589 USD mỗi ounce và hiện vẫn neo ở mức cao. Từ các ngân hàng trung ương đến người dân bình thường đều ồ ạt đi mua vàng phòng thân. Thế nhưng, tỷ phú Warren Buffett và đế chế Berkshire Hathaway của ông vẫn tuyệt đối nói “không”.

Dù bước sang năm 2026, “huyền thoại xứ Omaha” đã 96 tuổi và vừa bàn giao lại chiếc ghế CEO cho người kế nhiệm Greg Abel, nhưng triết lý sống và tư duy về tài sản của ông vẫn là kim chỉ nam bất di bất dịch: Không có chỗ cho những thứ “vô tri”.

Tài sản “không biết làm gì”

Buffett xếp vàng vào nhóm những thứ không bao giờ tạo ra của cải. Theo ông, người mua vàng chỉ đang đặt cược vào hy vọng rằng trong tương lai, sẽ có người khác lo sợ hơn mình và chấp nhận mua lại khối kim loại đó với giá cao hơn.

Tại một đại hội cổ đông năm 2018, Buffett từng đưa ra một phép tính khiến nhiều người thức tỉnh: Nếu bạn đầu tư 10.000 USD vào các doanh nghiệp Mỹ từ năm 1942, sau gần 8 thập kỷ, số tiền đó sẽ sinh sôi thành 51 triệu USD nhờ quá trình sản xuất, bán hàng và tái đầu tư không ngừng. Nhưng nếu dùng 10.000 USD đó mua vàng và cất vào két sắt, bạn chỉ thu về khoảng 400.000 USD.

“Với mỗi USD kiếm được từ nền kinh tế thực, những người giữ vàng chỉ thu về chưa đầy một xu”, ông nói.

Buffett cho rằng, động lực của người mua vàng thường đến từ sự sợ hãi về những bất ổn của thế giới. Nhưng sợ hãi không phải là nền tảng bền vững để xây dựng sự thịnh vượng. Trong khi một trang trại có thể mọc lên lúa mì, một doanh nghiệp liên tục tạo ra phần mềm hay điện thoại di động, thì một thỏi vàng chỉ nằm im trong bóng tối, không làm gì cả ngoài việc chờ đợi.

Cuộc dạo chơi ngắn ngủi tại Barrick Gold

Quý II/2020, Berkshire từng gây bất ngờ khi mua 562 triệu USD cổ phần Barrick Gold – tập đoàn khai thác vàng hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, thương vụ này chỉ chiếm 0,3% danh mục và nhanh chóng bị thoái vốn hoàn toàn sau hai quý.

Động thái này thực chất không thay đổi triết lý của Buffett. Ông đầu tư vào một doanh nghiệp khai khoáng có dòng tiền và cổ tức, không phải mua vàng thỏi tích trữ. Việc rút lui nhanh chóng cho thấy đây chỉ là bước đi kỹ thuật ngắn hạn, không phải một khoản đầu tư giá trị lâu dài.

Khác biệt giữa vàng và bạc

Buffett không bài trừ mọi kim loại. Năm 1997, ông từng mua 129,7 triệu ounce bạc, tương đương 25% sản lượng toàn cầu. Khác với vàng, bạc thu hút ông nhờ tính ứng dụng công nghiệp cao và sự mất cân bằng cung cầu rõ rệt. Đây là bài toán giá trị có thể định lượng, mang về cho Berkshire khoản lợi nhuận gần 100 triệu USD.

Ngược lại, trong suy nghĩ của ông giá vàng bị chi phối bởi cảm xúc và các yếu tố phi cơ bản. Sự thiếu hụt ứng dụng thực tế quy mô lớn khiến vàng trở thành khoản đầu tư nằm ngoài “vòng tròn năng lực” của nhà đầu tư giá trị.

Thông điệp về giá trị thực chất

Việc Buffett chối từ vàng không đơn thuần là chiến lược tài chính, mà phản ánh chính nhân sinh quan của ông: Trân trọng sức lao động và khả năng sinh lời từ trí tuệ con người.

Bất chấp vàng tăng vọt và mang lại khoản lãi nhanh chóng cho nhiều người, ông vẫn dửng dưng. Tầm nhìn của ông được tính bằng thập kỷ. Ông tin vào các nông trại, những tuyến đường sắt vận chuyển hàng hóa, những công ty năng lượng hay công nghệ – những bánh răng thực sự giúp xã hội tiến lên.

Ở mốc giá vàng hiện tại, sự kiên định của vị tỷ phú 96 tuổi có vẻ lạc lõng với tâm lý đám đông. Nhưng chính việc chọn con đường ngược dòng, tập trung vào giá trị cốt lõi thay vì chạy theo những “cơn sốt” lấp lánh, đã giúp ông xây dựng nên một gia sản khổng lồ và một di sản tư tưởng vô giá.

Thành Mai